Styczeń nie zawsze rozpieszcza. A jednak na Słowacji ktoś prasował koszulę na górskim szczycie, mieszkańcy ruszali na spacer z zagadką zamiast siedzieć pod kocem, kultura nie trzymała języka za zębami, a pomoc przekraczała granice. To zestaw historii, które udowadniają jedną rzecz: nawet w środku zimy całkiem sporo rzeczy idzie w dobrą stronę.
Oto i porządna dawka dobrych wiadomości ze Słowacji. Jeśli przegapiliście poprzednie, to zapraszam tutaj.
1. Słowacja w ruchu
Szopka przy Rainerowej Chacie powstał w wersji plan B
Tegoroczna zima w Tatrach znów dała się we znaki tradycji. Śnieżna szopka przy Rainerowej Chacie, budowana od lat przez legendarnego nosicza Petera Petrasa starszego, powstała w uproszczonej formie – bez charakterystycznego dachu. Powód był prozaiczny: zbyt wysokie temperatury i niedobór śniegu. Petras rozpoczął prace już w listopadzie, gromadząc śnieg, jednak późniejsze ocieplenie i deszcz pokrzyżowały plany. Ostatecznie powstała kameralna scenka z figurami Dzieciątka Jezus, Maryi i Józefa oraz zagrodą. Choć warunki nie pozwoliły na pełnowymiarową konstrukcję – w najlepszych latach sięgającą nawet czterech metrów – turyści przyjęli „plan B” ze zrozumieniem. Klimat się zmienia, ale potrzeba robienia ludziom radości w górach wciąż trzyma się mocno.
Żelazko na szczycie. Setki turystów urządziły „ekstremalne prasowanie” na Kľaku
Na malofatrzański Kľak weszło ponad 300 osób ze Słowacji, Czech i Polski – nie tylko z plecakami, ale też z deskami do prasowania i żelazkami. Po roku przerwy wróciła tam akcja „ekstremalne prasowanie”, która z kameralnej zabawy urosła do wydarzenia przyciągającego setki uczestników. Pomysłodawcą tej nietypowej wyprawy jest zapalony turysta Tomáš Jamriško. Inspirację zaczerpnął z zagranicy, gdzie prasuje się w warunkach ekstremalnych – pod wodą, w powietrzu czy na górskich szczytach. W przypadku Kľaku chodziło nie o faktyczne prasowanie, lecz o absurdalny pretekst, by zachęcić ludzi do ruchu i spotkania na świeżym powietrzu.
Zimowy spacer z zagadką
Prievidza proponuje mieszkańcom i turystom zimową alternatywę dla siedzenia w domu: interaktywną grę terenową „Tajná šifra na sídlisku Pily”, dostępną bezpłatnie w aplikacji Mysterio. To połączenie spaceru, zabawy i miejskiej edukacji - uczestnicy rozwiązują zagadki, podążają za fabularnymi tropami i jednocześnie odkrywają historię oraz architekturę jednego z najciekawszych osiedli w mieście. Gra prowadzi przez osiedle — Piły, powstające od lat 50. XX wieku i słynące z wyjątkowych sgrafitów w stylu socrealistycznym, które tworzą nieformalną galerię sztuki pod gołym niebem. Rozgrywka trwa około 45-60 minut, nie wymaga rejestracji ani specjalnego sprzętu i jest dostosowana do rodzin z dziećmi, grup szkolnych oraz indywidualnych spacerowiczów.
Zimowe wyzwanie
Dobre warunki pogodowe pozwoliły na oficjalne otwarcie sztucznego lodospadu na Skalce koło Kremnicy. Od 16 stycznia doświadczeni miłośnicy wspinaczki lodowej mogą zmierzyć się z 30-metrową konstrukcją przygotowaną przez miasto Kremnica i HZS (GOPR). To kolejny element zimowej oferty ośrodka Skalka, który ma przyciągać nie tylko narciarzy, ale także fanów bardziej ekstremalnych aktywności. Lodospad jest przeznaczony wyłącznie dla doświadczonych wspinaczy, którzy się wspinają na własną odpowiedzialność. Obowiązkowe są kask oraz certyfikowany sprzęt. Jednocześnie na lodzie może przebywać maksymalnie osiem osób, wyłącznie w ciągu dnia. Organizatorzy apelują o rozsądek, cierpliwość i wzajemny szacunek, bo lodospad – choć widowiskowy – nie jest naturalny i wymaga stałej kontroli
Pływali dzień i noc
Bańskobystrzycka pływacka 24-godzinówka znów przeszła do historii. W ciągu jednej doby miejską pływalnię odwiedziły 3222 osoby, a 2369 z nich przepłynęło symboliczne 100 metrów z pomiarem czasu – to więcej niż w rekordowym roku 2024. W wodzie spotkali się amatorzy i sportowcy z całego świata: od Czech i Włoch po Kanadę i Brazylię. Najstarszy uczestnik miał 91 lat, najszybszy – 20-letni Šimon Paulíny – złamał minutę na 100 metrów. Wśród kobiet ponownie zwyciężyła 15-letnia Sophia Jaďuďová z Bratysławy. Wydarzenie miało też efekt „wow”: freediver Matej Majling jako pierwszy w historii przepłynął dystans pod wodą na jednym oddechu, a ultrabiegacz Filip Guzma w nocy pokonał pływacki półmaraton. Impreza, zaczynała w latach 90. jako ciekawostka, dziś jest masowym, międzynarodowym świętem ruchu.
Galeria śnieżnych osobliwości. Skalnatá Chata zaprasza na festiwal bałwanów
Skalnatá Chata w Tatrach znów zamieniła się w nietypową galerię sztuki – taką, która topnieje wraz ze wyrostem temperatur. Trwa 9. edycja Sympozjum Bałwanów, czyli otwartej zabawy dla wszystkich, którzy mają wyobraźnię, aparat w telefonie i dostęp do śniegu. Zasady są proste: wystarczy ulepić bałwana w okolicach chaty, zrobić mu zdjęcie i wysłać je do organizatorów. Potem śnieżne dzieła trafiają na Facebooka, gdzie walczą o lajki. Rywalizacja toczy się w dwóch kategoriach: głosowania internautów oraz wyboru jury – w każdej nagradzanych jest po czterech zwycięzców. Bałwany można zgłaszać aż do 8 marca 2026.
Zorza polarna nad Słowacją. Noc, w której Słońce nie dało spać
Nocne niebo nad Słowacją zamieniło się w spektakl rodem z północy Europy. Dzięki nagłemu wyrzutowi naładowanych cząstek ze Słońca mieszkańcy Słowacji (podobnie jak i Polski) – ku własnemu zaskoczeniu – mogli podziwiać zorzę polarną, zjawisko rzadko widywane u nas. Astrofotograf Ondrej Králik, zwabiony czystym niebem, początkowo nie spodziewał się niczego wyjątkowego, jednak alarmy o nadchodzącej burzy geomagnetycznej szybko zmieniły jego plany na bezsenną noc z aparatem w ręku. Fotograf przyznaje, że aparaty potrafią wydobyć więcej kolorów, to nie oddają – ruchu, zmienności i emocji towarzyszących temu kosmicznemu widowisku.
Po ponad 20 latach przerwy Słowacja zdobywa punkty w Pucharze Świata w skokach narciarskich
Nowe przepisy na słowackich stokach!
To nie jest tylko martwy przepis. Pracownicy wyciągów i ośrodków narciarskich są teraz uprawnieni do wykluczenia z jazd każdej osoby poniżej 18. roku życia, która nie posiada kasku. Może ona zostać poproszona o zejście ze stoku lub niewpuszczona na kanapę!
2. Kultura, która nie ziewa
Po “Inwalidzie” nadchodzi “Dream team”
Nowa komedia Jonáša Karáska “Dream Team” mierzy się z wysokimi oczekiwaniami po sukcesie “Inwalidy” – filmu, który udowodnił, że słowacki humor może być jednocześnie bezczelny i społecznie znaczący. Tym razem reżyser sięga po jeszcze bardziej ryzykowny temat: historię ojca, który z miłości do syna z niepełnosprawnością decyduje się na moralnie wątpliwy plan, by spełnić jego paralimpijskie marzenie. Film opowiada o trenerze koszykówki, który – nie mogąc stworzyć prawdziwej drużyny – zgadza się na mistyfikację i wysyła do Rio ekipę zdrowych sportowców udających osoby z niepełnosprawnością intelektualną. Ten absurdalny punkt wyjścia generuje serię komediowych sytuacji, ale jednocześnie wystawia twórców na próbę: jak opowiadać o wykluczeniu i marzeniach, nie przekraczając granicy taniej prowokacji.
Słowacja wypuszcza pamiątkową monetę
Narodowy Bank Słowacji od 13 stycznia 2026 roku wprowadza do obiegu pamiątkową monetę dwueurową poświęconą Europejskiej Stolicy Kultury Trenczyn 2026. Na awersie znalazła się sylwetka Zamku Trenczyńskiego oraz symbole sztuki i kultury: paleta malarska, kamera filmowa i maski teatralne. Projekt uzupełnia nazwa miasta oraz rok 2026, a całość zaprojektowała Klára Markl Fojtů. Wyemitowano 995 tysięcy monet obiegowych oraz 5 tysięcy w wersji proof-like. Choć to edycja pamiątkowa, moneta ma standardowe parametry i będzie pełnoprawnym środkiem płatniczym w całej strefie euro. Wymiana w oddziałach NBS będzie limitowana do 50 sztuk na osobę, a wersja kolekcjonerska trafi wyłącznie do sprzedaży przez partnerów banku. Mała moneta, duży symbol – i kolejny dowód, że kultura potrafi wejść do portfela.
Bez dotacji, ale nie bez widzów. Niezależne teatry walczą o przetrwanie, Żylina odpowiada solidarnością
Kilka uznanych słowackich teatrów niezależnych znalazło się na granicy finansowego przetrwania po tym, jak Fundusz Wsparcia Sztuki (FPU) odmówił im dotacji na sezon 2025/2026 – często wbrew rekomendacjom komisji eksperckich. W odpo-wiedzi na tę sytuację Miejski Teatr w Żylinie zainicjowało minifestiwal solidarnościowy, który od lutego do czerwca zaprezentuje sześć inscenizacji teatrów bez wsparcia FPU. Dochód z biletów trafi bezpośrednio do zespołów, a widzowie – płacąc często więcej niż minimalną cenę – realnie wesprą niezależną kulturę. To nie zastąpi systemowego finansowania, ale daje artystom scenę, publiczność i impuls do dalszego działania.
Threema na deskach teatru
Bratysławski Teatr bez maski (Divadlo bez
masky) przygotował premierę spektaklu „Threeema”, który stanowi
wstrząsającą i momentami grote-skową analizę stanu słowackiego państwa.
Inscenizacja w reżyserii Jána Luterána opiera się na autentycznych,
prywatnych wiadomościach Mariana Kočnera, które stały się kluczowym
dowodem w głośnym procesie o morderstwo dziennikarza Jána Kuciaka i jego
narzeczonej Martiny Kušnírovej. Główny bohater nieusta-nnie trzyma w
dłoni telefon, próbując sterować losami kraju. Tekst sztuki obnaża jego
narcyzm, bezwzględność oraz głęboką pogardę wobec społeczeństwa. Choć
dialogi bazują na zapisach komunikacji z Alenou Zsuzsovą z 2018 roku,
twórcy podkreślają, że ta przerażająca diagnoza korupcji i moralnego
zepsucia elit wcale nie straciła na aktualności i stanowi smutny
komentarz do współczesnej polityki.
Książki zamiast skrzynki elektrycznej. Zaskakująca biblioteczka przy wodospadzie w Lúčky
W
uzdrowiskowej miejscowości Lúčky, przy jednym z najpiękniejszych
wodospadów na Słowa-cji, powstał mały domek z książkami dostępny dla
wszystkich, przez całą dobę. Jego geneza jest czysto praktyczna:
biblioteczka kryje tablicę elektryczną, która musiała stanąć przy
oświetlonym wodospa-dzie. Drewniana konstrukcja nawiązuje do dawnych
zabudowań, a jej wnętrze wypełniły książki wycofane z gminnej
biblioteki, ale inicjatywę przejęli też turysci, którzy przynoszą własne
tytuły. Książki można oddać później lub zatrzymać. Władze gminy chcą
ustawić więcej takich biblioteczek, licząc, że choć na chwilę zastąpią
smartfony i przypomną o przyjemności czytania.
Knižkuľka – bajkowa strażniczka opowieści
Biblioteka publiczna w Trenczynie z okazji 100-lecia swojego istnienia postawiła na literacką kreatywność i stworzyła nietypową atrakcję – książkę „Knižkuľka”. Jej bohaterką jest figlarna skrzatka, która przenika do opowieści i pomaga dzieciom odkrywać twórczość regionalnych autorów, łącząc zabawę z edukacją i promocją czytelnictwa. Publikacja w przystępnej, przygodowej formie przedstawia dziesięciu ważnych pisarzy związanych z regionem Trenczyna, m.in. Rudolfa Dobiáša, Vandę Rozenbergovą czy Silvestra Lavríka. Dzięki fantastycznej narracji młodzi czytelnicy poznają nazwiska, które często umykają ich uwadze, a biblioteka pokazuje, że jest czymś więcej niż tylko wypożyczalnią książek. Biblioteka liczy, że skrzatka stanie się także jej maskotką.
3. Społeczeństwo, które nie stoi z boku
Po 25 latach kolędnicy znów wyszli z szopką. Orawska tradycja wraca do Podbiela
Po
25 latach przerwy w Podbielu na Orawie odżyła tradycja chodzenia z
szopką. Grupa dawnych kolędników, którzy ostatni raz kolędowali we wsi w
2000 roku, ponownie się zjednoczyła, by symbolicznie przypomnieć
mieszkańcom o bożonarodzeniowym zwyczaju. Niestety nie udało się
zaangażować młodszych mieszkańców, ale z pomocą przyszli aktorzy z
amatorskiego teatru. Kolędnicy odświeżyli dawne teksty, wzięli do rąk
szopkę i odwiedzili proboszcza oraz wójta gminy. Choć w tym roku było to
raczej symboliczne spotkanie niż pełny obchód wsi, wydarzenie pokazało,
że zapomniane zwyczaje wciąż mogą wracać – jeśli tylko ktoś da im
szansę.
Nie chcą stać i przyglądać się z boku. Uczniowie z Żyliny ruszają z nową inicjatywą obywatelską
Po „kredowej rewolucji” i głośnym liście otwartym w obronie 17 listopada młodzi z regionu żylińskiego idą o krok dalej. Uczniowie dwóch liceów – z Żyliny i Sučian – połączyli siły i powołali Študentskú klubovňu, czyli przestrzeń debat, spotkań i wydarzeń kulturalnych, która ma obudzić obywatelskie zaangażowanie młodych ludzi i przeciwdziałać apatii oraz teoriom spiskowym. W Novej synagodze w Żylinie planują serię dyskusji, koncertów i warsztatów – nie tylko dla uczniów, ale też z udziałem starszego pokolenia. Ich celem jest rozmowa o demokracji, edukacji, przyszłości kraju i próba znalezienia punktów wspólnych w coraz bardziej spolaryzowanym społeczeństwie.
Głos młodego pokolenia
W Bratysławie, Żylinie i innych miastach odbyły się masowe protesty studentów i uczniów, którzy sprzeciwiają się obecnej polityce rządu i walczą o godną przyszłość we własnym kraju. Manifestanci w stolicy pod hasłem „Za naszą przyszłość” wyrażali głęboką frustrację z powodu braku perspektyw, fatalnego stanu szkolnictwa, zaniedbanych internatów oraz prób ograniczania wolności mediów publicznych, co nazywają systematycznym odchodzeniem od zasad demokracji. Podobne nastroje panowały w Żylinie, gdzie młodzi potępili arogancję władzy oraz demontaż instytucji demokratycznych i sektora pozarządowego.Protestujący w obu miastach podkreślali, że mimo trudnej sytuacji nie chcą opuszczać Słowacji, dlatego domagają się realnych zmian zamiast politycznych konfliktów i zbliżania kraju do systemów autorytarnych.
Solidarność w praktyce: z Trenczyna wyrusza pierwszy konwój generatorów dla Ukrainy
Po Polsce i Czechach, również Słowacy wysyłają “Ciepło dla Ukrainy”. Z Trenczyna w najbliższych dniach wyruszy pierwszy transport generatorów prądu zakupionych dzięki zbiórce “Teplo pre Ukrajinu”, w ramach której Słowacy w zaledwie sześć dni zebrali ponad 700 tys. euro. Sprzęt trafi m.in. do Czernihowa, a następnie także do obwodu sumskiego i innych regionów Ukrainy dotkniętych regularnymi rosyjskimi atakami i przerwami w dostawach energii. Generatory zapewnią prąd szpitalom, szkołom, przedszkolom i kluczowym instytucjom publicznym. Zebrane środki to nie tylko liczby, ale realne godziny światła i ciepła dla ludzi żyjących w warunkach wojny.
4. Lepsze jutro
Będzie mieć 650 metrów i wznosić się nad ziemią. Pod Niżnymi Tatrami powstaje jedna z najdłuższych kładek rowerowych na Słowacji
W regionie Horehronie, między Breznem a Valaską, trwa budowa imponującej kładki rowerowej o długości niemal 650 metrów. Konstrukcja, wznoszona nad trasą krajową nr 1/66, jest już dobrze widoczna dzięki dziesiątkom filarów i zamontowanym prefabrykowanym przęsłom. Kładka będzie miała 3,2 metra szerokości, co pozwoli na wygodny i bezpieczny ruch rowerowy w obu kierunkach. Ma służyć nie tylko turystom, ale także mieszkańcom. Jej zakończenie planowane jest na wiosnę, a nowa kładka stanie się kluczowym elementem 9-kilometrowej trasy rowerowej, która połączy Brezno z pobliskimi miejscowościami i znacząco poprawi codzienną mobilność w regionie.
Drugie życie choinki. Dolny Kubin zamienia świąteczne drzewka w „brązowe złoto”
Po świętach choinka nie musi kończyć w śmietniku. Miasto Dolny Kubin po raz kolejny uruchomiło ekologiczny zbiór żywych choinek, który ruszył 12 stycznia we współpracy z lokalnymi służbami technicznymi. Zebrane choinki trafiają do kompostowni, gdzie są przerabiane na wartościowy kompost – naturalne „brązowe złoto”, które wraca do miasta jako nawóz dla gleby. Warunek jest jeden - choinki muszą być bez ozdób i pozostawione w wyznaczonych miejscach. Dla tych, którzy nie zdążą z terminem odbioru, przewidziano także bezpłatne przekazanie choinek bezpośrednio w bazie służb technicznych. Ekologia w praktyce: zero sentymentów, maksimum sensu.
Nitra stawia na interaktywne wodne place
Po 2latach przerwy fontanna na placu Svätopluka w Nitrze wróci do życia. Miasto podpisało umowę na jej modernizację, a prace mają zakończyć się przed letem. Odnowiona fontanna będzie interaktywna: po konstrukcji będzie można chodzić, a system kilkudziesięciu pomp pozwoli programować wysokość i częstotliwość strumieni wody. Równolegle miasto planuje modernizację trzech kolejnych fontann. Jedna z nich ma już podpisaną umowę, dwie pozostałe czekają na finalizację formalności. Oprócz wymiany instalacji technicznych przewidziano też uporządkowanie otoczenia: nowe oświetlenie, ławki, kosze i zieleń. Łączne koszty projektów przekroczą kilka milionów euro, a celem miasta jest przywrócenie fontann jako atrakcyjnych i bezpiecznych przestrzeni publicznych.
Mam nadzieję, że dowiedzieliście się czegoś pozytywnego i nowego!
Jeśli spodobał Ci się mój wpis, to będzie mi miło, jeśli:
✦ zostawisz tu swój komentarz
✦ polajkujesz mój fanpage
✦ udostępnisz ten wpis swoim znajomym
Brak komentarzy: